आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक (Q4) अर्थात् असार मसान्तसम्मको वित्तीय विवरणले नेपालको विकास बैंकिङ क्षेत्रमा समग्र सुधार देखाएको छ। १६ विकास बैंकले यस अवधिमा कुल रु. ९.३१ अर्ब खुद नाफा कमाएका छन्। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यी बैंकहरूको संयुक्त खुद नाफा रु. ६.०० अर्ब थियो।
यससँगै एक वर्षमा विकास बैंकहरूको कुल खुद नाफा ५५.१९ प्रतिशतले बढेको छ। अर्थात्, गत वर्षको तुलनामा विकास बैंकहरूले करिब रु. ३.३१ अर्ब बढी खुद नाफा कमाएका छन्।
तर समग्र नाफा बढे पनि सबै विकास बैंकको अवस्था समान छैन। १६ बैंकमध्ये धेरै बैंक नाफामा रहे पनि केही बैंकको नाफा घटेको छ भने केही बैंक अझै घाटामा छन्। त्यसैले कुल नाफाको वृद्धिलाई हेर्दा विकास बैंकिङ क्षेत्रमा सुधार देखिए पनि बैंकपिच्छेको वित्तीय अवस्था भने फरक-फरक रहेको छ।
रकमका आधारमा गरिमा विकास बैंक यसपटक सबैभन्दा धेरै खुद नाफा कमाउने विकास बैंक बनेको छ। बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा रु. १.६८ अर्ब खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्षको रु. १.३१ अर्बको तुलनामा यसको नाफा २८.२१ प्रतिशतले बढेको हो।
त्यसपछि मुक्तिनाथ विकास बैंकले रु. १.५१ अर्ब र शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकले रु. १.१८ अर्ब खुद नाफा कमाएका छन्।
यसैगरी ज्योति विकास बैंकले रु. १ अर्बको खुद नाफा कमाएको छ। कामना सेवा विकास बैंक, सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक र लुम्बिनी विकास बैंकले पनि रु. ८० करोडभन्दा बढी खुद नाफा कमाएका छन्।
यसरी हेर्दा गरिमा विकास बैंक, मुक्तिनाथ विकास बैंक र शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंक विकास बैंकहरूमध्ये सबैभन्दा धेरै खुद नाफा कमाउने बैंकका रूपमा अगाडि देखिएका छन्।
| क्र.सं. | विकास बैंक | खुद नाफा Q4 २०८२/८३ | खुद नाफा Q4 २०८१/८२ | वृद्धि/घटावट |
| १ | गरिमा विकास बैंक | रु. १.६८ अर्ब | रु. १.३१ अर्ब | २८.२१% |
| २ | मुक्तिनाथ विकास बैंक | रु. १.५१ अर्ब | रु. १.५४ अर्ब | -१.७८% |
| ३ | शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंक | रु. १.१८ अर्ब | रु. ०.६९ अर्ब | ७१.३६% |
| ४ | ज्योति विकास बैंक | रु. १.०० अर्ब | रु. ०.०१ अर्ब | ७,९८४.०७% |
| ५ | कामना सेवा विकास बैंक | रु. ०.८९ अर्ब | रु. ०.६४ अर्ब | ४०.७५% |
| ६ | सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक | रु. ०.८९ अर्ब | रु. ०.५४ अर्ब | ६५.६९% |
| ७ | लुम्बिनी विकास बैंक | रु. ०.८५ अर्ब | रु. ०.३८ अर्ब | १२४.०२% |
| ८ | महालक्ष्मी विकास बैंक | रु. ०.६३ अर्ब | रु. ०.५१ अर्ब | २४.३४% |
| ९ | एक्सेल डेभलपमेन्ट बैंक | रु. ०.३१ अर्ब | रु. ०.०४ अर्ब | ६५६.४८% |
| १० | सप्तकोशी डेभलपमेन्ट बैंक | रु. ०.१५ अर्ब | रु. -०.०२ अर्ब | घाटाबाट नाफामा |
| ११ | मितेरी डेभलपमेन्ट बैंक | रु. ०.१४ अर्ब | रु. ०.१३ अर्ब | ८.२९% |
| १२ | ग्रीन डेभलपमेन्ट बैंक | रु. ०.०७ अर्ब | रु. ०.०८ अर्ब | -५.६३% |
| १३ | नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक | रु. -०.०५ अर्ब | रु. -०.०३ अर्ब | घाटा बढ्यो |
| १४ | कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक | रु. ०.०५ अर्ब | रु. ०.०७ अर्ब | -२७.८१% |
| १५ | साल्पा विकास बैंक | रु. ०.०१ अर्ब | रु. ०.०१ अर्ब | ४३.४०% |
| १६ | सिन्धु विकास बैंक | रु. ०.०१ अर्ब | रु. ०.१२ अर्ब | -९९.१५% |
| — | कुल खुद नाफा | रु. ९.३१ अर्ब | रु. ६.०० अर्ब | ५५.१९% |
प्रतिशतको आधारमा हेर्दा ज्योति विकास बैंकको नाफा वृद्धि सबैभन्दा ठूलो देखिन्छ। बैंकले गत वर्षको करिब रु. १.२४ करोड खुद नाफाबाट यस वर्ष रु. १ अर्ब खुद नाफा कमाएको छ।
तर यहाँ एउटा कुरा ध्यान दिन आवश्यक छ। गत वर्षको नाफा निकै सानो भएकाले यस वर्षको सुधारलाई प्रतिशतमा गणना गर्दा ७,९८४ प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि देखिएको हो। त्यसैले यो प्रतिशतलाई मात्र आधार बनाएर ज्योति विकास बैंकको प्रदर्शन अन्य बैंकभन्दा हजारौँ गुणा राम्रो भएको निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।
एक्सेल डेभलपमेन्ट बैंकको अवस्था पनि यस्तै छ। गत वर्षको रु. ४.०९ करोड खुद नाफा यस वर्ष बढेर रु. ३०.९४ करोड पुगेपछि नाफा ६५६.४८ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ।
त्यस्तै लुम्बिनी विकास बैंकको खुद नाफा १२४.०२ प्रतिशत र शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकको नाफा ७१.३६ प्रतिशतले बढेको छ। सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक र कामना सेवा विकास बैंकले पनि उल्लेखनीय नाफा वृद्धि गरेका छन्। यसले विकास बैंकहरूको समग्र नाफा वृद्धिमा केही बैंकको ठूलो सुधारले महत्वपूर्ण योगदान दिएको देखाउँछ।
समग्र नाफा ५५ प्रतिशतभन्दा बढीले बढे पनि सबै विकास बैंकको नाफा भने बढेको छैन। सिन्धु विकास बैंकको खुद नाफा गत वर्षको रु. ११.७९ करोडबाट घटेर यस वर्ष करिब रु. १० लाखमा सीमित भएको छ। यसले बैंकको नाफामा करिब ९९.१५ प्रतिशतको गिरावट देखाउँछ।
त्यस्तै, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंकको नाफा २७.८१ प्रतिशतले घटेको छ भने ग्रीन डेभलपमेन्ट बैंकको नाफा ५.६३ प्रतिशतले घटेको छ। मुक्तिनाथ विकास बैंकको नाफा पनि सामान्य रूपमा घटेको छ। गत वर्ष रु. १.५४ अर्ब रहेको खुद नाफा यस वर्ष रु. १.५१ अर्बमा झरेको छ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणले विकास बैंकहरूको संयुक्त नाफामा उल्लेखनीय सुधार देखाएको छ। १६ विकास बैंकको कुल खुद नाफा ५५.१९ प्रतिशतले बढेर रु. ९.३१ अर्ब पुगेको छ।
गरिमा विकास बैंकले सबैभन्दा धेरै रु. १.६८ अर्ब खुद नाफा कमाएको छ भने मुक्तिनाथ विकास बैंक र शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंक पनि रु. १ अर्बभन्दा बढी नाफा कमाउने बैंकमा परेका छन्। ज्योति, लुम्बिनी र एक्सेल विकास बैंकको नाफामा भने निकै ठूलो प्रतिशत वृद्धि देखिएको छ।
तर समग्र तस्वीर पूर्ण रूपमा सकारात्मक मात्र छैन। केही बैंकको नाफा घटेको छ भने नारायणी विकास बैंक अझै घाटामा छ र सिन्धु विकास बैंकको नाफामा ठूलो गिरावट आएको छ।
यसैले Q4 को तथ्यांकले विकास बैंकिङ क्षेत्रमा समग्र सुधारको संकेत गरे पनि बैंकपिच्छेको वित्तीय स्वास्थ्य फरक रहेको देखाउँछ। आगामी दिनमा यो नाफा वृद्धि कर्जा गुणस्तर, असुली र दिगो आम्दानीमा कत्तिको टिक्छ भन्ने कुरा विकास बैंकहरूको वास्तविक वित्तीय मजबुती बुझ्न अझ महत्वपूर्ण हुनेछ।
