आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक (Q4) अर्थात् असार मसान्तसम्मको वित्तीय विवरणले नेपाली वाणिज्य बैंकहरूको नाफामा उल्लेखनीय सुधार देखाएको छ। २० वटा वाणिज्य बैंकले यस अवधिमा कुल रु. ६९.८७ अर्ब खुद नाफा कमाएका छन्। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यी बैंकहरूको संयुक्त खुद नाफा रु. ५२.८२ अर्ब थियो।
यससँगै एक वर्षमा वाणिज्य बैंकहरूको कुल खुद नाफा ३२.२८ प्रतिशतले बढेको छ। अर्थात्, बैंकहरूले अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब रु. १७.०५ अर्ब बढी नाफा कमाएका छन्।
समग्र नाफा बढे पनि सबै बैंकको अवस्था भने समान छैन। २० वाणिज्य बैंकमध्ये १५ वटा बैंकको नाफा बढेको छ भने ५ वटा बैंकको नाफा घटेको छ। यसले समग्र बैंकिङ क्षेत्र सुधारिएको देखाए पनि बैंकपिच्छेको वित्तीय अवस्था अझै फरक रहेको देखाउँछ।
रकमका आधारमा हेर्दा नबिल बैंक यसपटक पनि सबैभन्दा अगाडि छ। बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा रु. ७.९१ अर्ब खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्षको रु. ५.९२ अर्बको तुलनामा यसको नाफा करिब ३३.५० प्रतिशतले बढेको हो।
नाफाको आकारमा दोस्रो स्थानमा कुमारी बैंक रहेको छ। बैंकले रु. ७.३९ अर्ब खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्षको रु. १.८२ अर्बको तुलनामा यो निकै ठूलो सुधार हो।
त्यस्तै, ग्लोबल आईएमई बैंकले रु. ६.२३ अर्ब र एभरेष्ट बैंकले रु. ५.०७ अर्ब खुद नाफा कमाएका छन्। यसबाहेक नेपाल बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक र एनएमबि बैंकले पनि रु. ४ अर्बभन्दा बढी खुद नाफा कमाएका छन्।
समग्रमा, नबिल, कुमारी, ग्लोबल आईएमई र एभरेष्ट बैंक यसपटक सबैभन्दा धेरै खुद नाफा कमाउने बैंकमध्ये अगाडि देखिएका छन्।
प्रतिशतका आधारमा हेर्दा कुमारी बैंकको प्रदर्शन सबैभन्दा उल्लेखनीय देखिन्छ। बैंकको खुद नाफा गत वर्षको रु. १.८२ अर्बबाट बढेर यस वर्ष रु. ७.३९ अर्ब पुगेको छ।
यसले करिब ३०६ प्रतिशतको वृद्धि देखाउँछ। अर्थात्, एक वर्षमै बैंकको खुद नाफा चार गुणाभन्दा बढी भएको छ।
त्यस्तै, हिमालयन बैंकको नाफा पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। गत वर्ष रु. १३ करोडको हाराहारीमा रहेको खुद नाफा यस वर्ष रु. १.४८ अर्ब पुगेको छ। यसले बैंकको नाफामा ठूलो सुधार भएको देखाउँछ।
राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, सिटिजन्स बैंक, नेपाल बैंक, एनएमबि बैंक र सानिमा बैंक पनि नाफा वृद्धिका हिसाबले अगाडि रहेका छन्। राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको नाफा करिब ६० प्रतिशत, सिटिजन्स बैंकको करिब ६३ प्रतिशत र नेपाल बैंकको करिब ४६ प्रतिशतले बढेको छ।
यसरी हेर्दा नाफा वृद्धि केवल केही ठूला बैंकमा सीमित नभई धेरै बैंकमा फैलिएको देखिन्छ।
समग्र बैंकिङ क्षेत्रको नाफा बढे पनि पाँच वटा वाणिज्य बैंकको खुद नाफा भने अघिल्लो वर्षको तुलनामा घटेको छ। यसमा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (NIMB) को नाफा सबैभन्दा धेरै घटेको छ। बैंकको खुद नाफा गत वर्षको रु. ४.३३ अर्बबाट घटेर यस वर्ष रु. २.७५ अर्ब मा सीमित भएको छ। यो करिब ३६.७ प्रतिशतको गिरावट हो।
त्यस्तै, कृषि विकास बैंकको नाफा रु. ३.७३ अर्बबाट घटेर रु. २.६३ अर्बमा आएको छ। यसको नाफा करिब २९.५ प्रतिशतले घटेको हो। लक्ष्मी सनराइज बैंकको नाफा पनि रु. ४.०६ अर्बबाट घटेर रु. ३.१२ अर्बमा पुगेको छ। यसैगरी स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको नाफा करिब ५.४ प्रतिशतले घटेको छ।
सबैभन्दा फरक अवस्था प्रभु बैंकको देखिन्छ। गत वर्ष रु. ८७ करोड खुद नाफा कमाएको बैंक यस वर्ष रु. २४ करोड घाटामा गएको छ। त्यसैले यसलाई सामान्य रूपमा १२७ प्रतिशत नाफा गिरावट भनेर मात्र बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। बैंक नाफाबाट घाटामा गएको अवस्थालाई यहाँ नाफाबाट घाटामा गएको परिवर्तन का रूपमा बुझ्नु बढी उपयुक्त हुन्छ।
यसको विपरीत एनआईसी एशिया बैंक गत वर्षको रु. ३.८७ अर्ब घाटाबाट यस वर्ष रु. १८ करोड खुद नाफामा फर्किएको छ। यसलाई पनि सामान्य प्रतिशत वृद्धिभन्दा घाटाबाट नाफामा फर्किएको turnaround का रूपमा हेर्न सकिन्छ।
| क्र.सं. | बैंकको नाम | अपरिष्कृत खुद नाफा (अर्ब रु. मा) | नाफा वृद्धि/गिरावट | |
| खुद नाफा Q4 २०८२/८३ | खुद नाफा Q4 २०८१/८२ | |||
| १ | नबिल बैंक | ७.९१ | ५.९२ | ३३.५०% |
| २ | कुमारी बैंक | ७.३९ | १.८२ | ३०५.९६% |
| ३ | ग्लोबल आईएमई बैंक | ६.२३ | ५.०८ | २२.६७% |
| ४ | एभरेष्ट बैंक | ५.०७ | ४.८४ | ४.७५% |
| ५ | राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक | ४.५६ | २.८४ | ६०.६८% |
| ६ | नेपाल बैंक | ४.५० | ३.०८ | ४६.२०% |
| ७ | प्राइम कमर्सियल बैंक | ४.११ | ३.२० | २८.४९% |
| ८ | एनएमबि बैंक | ४.०१ | २.८५ | ४०.६०% |
| ९ | सानिमा बैंक | ३.५५ | २.५७ | ३८.०१% |
| १० | सिद्धार्थ बैंक | ३.५२ | ३.३७ | ४.५४% |
| ११ | लक्ष्मी सनराइज बैंक | ३.१२ | ४.०६ | -२३.२६% |
| १२ | स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक नेपाल | २.८५ | ३.०१ | -५.३९% |
| १३ | नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक | २.७५ | ४.३३ | -३६.७२% |
| १४ | कृषि विकास बैंक | २.६३ | ३.७३ | -२९.५२% |
| १५ | माछापुच्छ्रे बैंक | २.११ | १.८८ | १२.२४% |
| १६ | सिटिजन्स बैंक इन्टरनेशनल | २.१० | १.२९ | ६३.०५% |
| १७ | नेपाल एसबीआई बैंक | २.०४ | १.८१ | १२.८९% |
| १८ | हिमालयन बैंक | १.४८ | ०.१३ | ११३३.३३% |
| १९ | एनआईसी एशिया बैंक | ०.१८ | -३.८७ | घाटाबाट नाफामा |
| २० | प्रभु बैंक | -०.२४ | ०.८७ | नाफाबाट घाटामा |
| कुल खुद नाफा | ६९.८७ | ५२.८२ | ३२.२८% | |
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को Q4 वित्तीय विवरणले वाणिज्य बैंकहरूको समग्र नाफामा उल्लेखनीय सुधार भएको देखाएको छ। २० बैंकको संयुक्त खुद नाफा ३२.२८ प्रतिशतले बढेर रु. ६९.८७ अर्ब पुगेको छ। त्यस्तै, १५ वटा बैंकको नाफा बढेको छ भने पाँच वटा बैंकको नाफा घटेको छ।
नाफाको आकारमा नबिल बैंक अगाडि रहे पनि कुमारी बैंकको ठूलो सुधार, हिमालयन बैंकको turnaround र घाटाबाट नाफामा फर्किएको एनआईसी एशियाको प्रदर्शनले बैंकहरूबीचको वित्तीय अवस्था कति फरक हुन सक्छ भन्ने देखाउँछ।
तर बैंकको नाफा बढेको तथ्यांकलाई मात्र आधार बनाएर बैंक राम्रो वा कमजोर भनेर निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन। नाफासँगै खराब कर्जा, कर्जा असुली, प्रोभिजन, पूँजी पर्याप्तता र वितरणयोग्य नाफाजस्ता सूचक पनि हेर्नुपर्छ।
यस अर्थमा Q4 को तथ्यांकले बैंकिङ क्षेत्रमा सुधारको सकारात्मक संकेत त दिएको छ, तर आगामी दिनमा यो सुधार दिगो नाफा र स्वस्थ कर्जा गुणस्तरमा परिणत हुन्छ कि हुँदैन, त्यो अझ महत्वपूर्ण हुनेछ।
